Ảnh: Góc vườn Mận tại thôn Nàn Ma.
Có thể thấy, thiên nhiên ưu đãi cho xã Pà Vầy Sủ điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, địa hình, đất đai phù hợp với nhiều giống cây ăn quả ôn đới, trong đó có cây mận, đây là lợi thế không phải địa phương nào cũng có được. Hiện nay trên địa bàn xã, người dân cũng đang trồng nhiều giống mận như: mận máu, mận tam hoa, mận táo... Mỗi loại có đặc điểm riêng về màu sắc, độ giòn, vị ngọt và thời gian thu hoạch. Một số loài mận được người tiêu dùng đánh giá cao bởi hương vị đậm đà tự nhiên, quả chắc, thơm và ít bị dập nát khi vận chuyển.
Không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên, cây mận còn cho thấy hiệu quả kinh tế khá ổn định. So với một số cây trồng truyền thống, mận có giá trị thu nhập cao hơn, thời gian cho thu hoạch kéo dài nhiều năm. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn mở rộng diện tích. Đáng chú ý, tiềm năng của cây mận không chỉ nằm ở quả tươi. Nếu được đầu tư đúng hướng, loại cây này còn có thể phát triển theo chuỗi giá trị như chế biến siro, nước ép, sấy khô; kết hợp du lịch trải nghiệm mùa hoa, mùa quả; xây dựng sản phẩm OCOP và quảng bá thương hiệu nông sản vùng cao.
Dù có nhiều lợi thế, việc phát triển cây mận hiện nay vẫn còn mang tính tự phát. Phần lớn diện tích được trồng nhỏ lẻ, phân tán theo hộ gia đình. Một trong những khó khăn lớn là chất lượng sản phẩm chưa đồng đều. Nhiều hộ dân vẫn canh tác theo kinh nghiệm truyền thống, chưa áp dụng đầy đủ kỹ thuật chăm sóc hay phòng trừ sâu bệnh. Nguồn giống cây chưa được lựa chọn dẫn đến năng suất và chất lượng quả giữa các vườn có sự chênh lệch lớn.
Ảnh: Mận tam hoa được người dân bán lẻ tại chợ.
Đầu ra cho sản phẩm cũng chưa thực sự ổn định. Hiện nay, mận chủ yếu được người dân bán dưới dạng quả tươi tại các phiên chợ và phụ thuộc nhiều vào thương buôn. Vào thời điểm được mùa, tình trạng giá giảm mạnh vẫn thường xảy ra. Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu cho quả mận địa phương còn khá hạn chế, công tác quảng bá chủ yếu nhỏ lẻ, chưa tạo được dấu ấn mạnh cho sản phẩm. Đây chính là “điểm nghẽn” khiến tiềm năng của cây mận vẫn chưa được khai thác tương xứng.
Cây ăn quả là một trong những sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế, đem lại thu nhập cao cho người. Để cây mận thực sự trở thành sản phẩm nông nghiệp chủ lực, với xã Pà Vầy Sủ cần rà soát, quy hoạch vùng trồng tập trung, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng. Việc phát triển theo hướng hàng hóa sẽ giúp thuận lợi hơn trong áp dụng kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.
Ảnh: Mận Táo được trồng tại thôn Suôi Thầu - xã Pà Vầy Sủ.
Cùng với đó là chú trọng lựa chọn giống. Ngoài những giống mận có chất lượng tốt, cần nghiên cứu bảo tồn giống mận bản địa đã từng có tên tuổi như mận hậu Nàn Ma, cũng như chú trọng vào các giống mận có năng suất ổn định, phù hợp nhu cầu thị trường. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng đóng vai trò quan trọng. Người dân cần được hướng dẫn quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn an toàn, sử dụng phân bón hữu cơ theo mô hình trước đây đã có. Một hướng đi nhiều triển vọng là xây dựng thương hiệu riêng cho quả mận địa phương và các sản phẩm chế biến từ Mận. Bên cạnh việc tiêu thụ truyền thống, cần mở rộng quảng bá trên các nền tảng số, khai thác du lịch trải nghiệm mùa mận cũng là giải pháp giúp gia tăng giá trị sản phẩm và quảng bá hình ảnh địa phương.
Không còn đơn thuần là loại cây ăn quả trong vườn nhà, nếu cây mận được quan tâm đúng mức, đây có thể trở thành cây làm giàu cho người dân vùng cao, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
“Đánh thức mùa Mận” không chỉ là đánh thức tiềm năng của một loại cây trồng, mà còn là đánh thức khát vọng phát triển từ chính những vùng đất còn nhiều khó khăn trên mạnh đất xã Pà Vầy Sủ. Những quả mận ngọt lành sẽ không chỉ mang hương vị của quê hương, mà còn mang theo niềm tin về một hướng đi mới cho kinh tế địa phương.
Hoàng Thị Hải Yến – Trường Chính trị tỉnh Tuyên Quang
