Trên những triền núi cao nơi biên giới Pà Vầy Sủ, tiếng khèn Mông vẫn vang vọng, cuộc sống nơi đây đang đổi thay từng ngày, những con đường bê tông hóa, nhưng ngôi nhà vững chắc dần hiện diện trong đời sống của người dân. Bằng tiếng nói và việc làm của mình, những người có uy tín, thanh niên trẻ tuổi trong thôn bản đang trở thành cầu nối quan trọng, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đi vào cuộc sống, tạo nên những chuyển biến tích cực ở vùng cao biên giới.
Chiều chiều, giữa khoảng sân nhỏ của ngôi trường PTDTBT THCS Pà vầy Sủ, tiếng khèn Mông vang lên da diết. Những thanh niên các thôn chăm chú theo dõi từng động tác của nghệ nhân trẻ Giàng Seo Lìn. Không giáo trình, không bục giảng, lớp học văn hóa của nghệ nhân Lìn là một phần của cuộc sống thường nhật, nơi truyền thống được tiếp nối bằng tình yêu chân thành. Nhiều năm qua, Anh vẫn đều đặn truyền dạy những làn điệu khèn cho thế hệ trẻ. Anh bảo rằng giữ tiếng khèn không chỉ là giữ một loại nhạc cụ truyền thống. Đó còn là giữ ký ức của dân tộc, giữ những giá trị đã nuôi dưỡng bản mình qua nhiều thế hệ.
Ảnh: Lớp học khèn Mông của nghệ nhân Giàng Seo Lìn
Ở vùng cao, người có uy tín không nhất thiết phải là cán bộ hay đảng viên, người già hay người trẻ. Đó có thể là nghệ nhân dân gian, trưởng dòng họ, già làng hay những người luôn được bà con thôn bản tin tưởng. Theo các chính sách hiện nay, người có uy tín là những cá nhân có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, được Nhân dân tín nhiệm, có khả năng tập hợp, tuyên truyền và vận động đồng bào thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Những người như nghệ nhân Giàng Seo Lìn đang trở thành cầu nối giữa chính quyền với người dân. Từ những buổi truyền dạy văn hóa dân tộc, Anh lồng ghép tuyên truyền về xây dựng đời sống văn hóa mới cho thanh thiếu niên của bản, để mỗi thanh niên lại trở thành tuyên truyền viên tới gia đình mình. Qua đó nhiều hủ tục trong đám cưới, đám tang được xóa bỏ, tiếng khèn giờ đây trở thành văn hóa giữ gìn đoàn kết trong đồng bào.
Nếu nghệ nhân Giàng Seo Lìn là người giữ hồn văn hóa, thì những thanh niên tiên phong trong phát triển kinh tế, lại đang mở ra những hướng đi mới cho cuộc sống của bà con nhân dân trong thôn. Và người đảng viên, thanh niên trẻ tuổi Vàng Seo Bình ở thôn Seo Lử Thận chính là một trong số đó. Anh Bình chia sẻ: Cách đây khoảng 8 năm trước, khi bắt đầu đưa cây Sa nhân tím, một trong những loài dược liệu để vào trồng dưới tán rừng, không ít bà con làng xóm còn hoài nghi. Bởi từ bao đời nay, người dân nơi đây đã quen với cây ngô, cây lúa. Việc chuyển đổi sang một loại cây trồng mới đồng nghĩa với nhiều rủi ro.
Ở vùng quê biên giới, núi cao, đất dốc, cảnh quê mình còn nghèo đã thôi thúc thanh niên Vàng Seo Bình cần phải kiên trì. Từng học Đại học chuyên ngành Nông lâm, Bình đã không ngừng tìm hiểu, học kỹ thuật trồng và chăm sóc Sa nhân tím, kết nối với bạn bè tìm đầu ra cho sản phẩm và từng bước chứng minh hiệu quả kinh tế từ mô hình của mình. Đến nay, diện tích dược liệu của gia đình đạt khoảng 0,7 ha, thu nhập bình quân mỗi năm đạt 60 – 80 triệu đồng. Điều quan trọng hơn là mô hình ấy đã tạo động lực cho nhiều hộ dân khác mạnh dạn làm theo. Với ông Vàng Seo Hầu, một trong những gia đình tham gia trồng cây Sa nhân tím, không giấu khỏi niềm hạnh phúc trên khuôn mặt rực rỡ, bởi sự tin tưởng cho một mô hình kinh tế đem lại thu nhập cao. Và từ cây Sa nhân ấy gia đình đã thay đổi cuộc sống rất nhiều. Cho đến nay, từ một hai hộ gia đình tham gia ban đầu, đến nay trong thôn đã có 7, 8 hộ trồng Sa nhân tím. Bản thân Bình đã giúp đỡ được 05 hộ phát triển cây dược liệu Sa nhân tím với tổng diện tích khoảng 6 ha, thu nhập sau mỗi vụ khoảng 40 – 50 triệu đồng. Nhờ nguồn thu ấy, bản làng của Bình nay đã khác xưa, những ngôi nhà cứng hóa được dựng lên thay cho những ngôi nhà trình tường cũ nát.
Ảnh: Anh Bình và gia đình Ông Hầu ở vườn Sa nhân tím đang chuẩn bị cho thu hoạch.
Những con số ấy không đơn thuần phản ánh hiệu quả kinh tế. Đó còn là kết quả của quá trình dân vận bằng việc thấm nhuần lý tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”. Ở vùng cao biên giới đi lại còn cực kỳ khó khăn thì một mô hình thành công luôn có sức thuyết phục hơn nhiều bài tuyên truyền. Muốn người dân làm theo, trước hết phải làm để người dân thấy.
Trong thời đại kỷ nguyên số hiện nay, bên cạnh tiếng nói của người có uy tín được lan tỏa qua những cuộc họp thôn, những buổi sinh hoạt văn hóa, thì hôm nay, cùng với sự phát triển của công nghệ số, vai trò ấy còn đang được mở rộng trên một không gian mới. Ở thôn cao biên giới Seo Lử Thận, Vàng Sảo Hai là một trong những thanh niên trẻ tiên phong trong ứng dụng công nghệ thông tin và được bà con trong thôn tin tưởng, tín nhiệm giao trọng trách là trưởng thôn. Không chỉ gương mẫu trong phát triển kinh tế, với sự năng động của tuổi trẻ, Hai còn người thường xuyên cập nhật thông tin từ các nền tảng truyền thông chính thức của địa phương để chia sẻ lại cho người dân.
Mỗi sáng, sau khi hoàn thành công việc gia đình, Anh Hai lại dành thời gian theo dõi Trang thông tin điện tử của xã, Fanpage, Group chính thức, các nhóm Zalo và những thông báo được đăng tải trên nền tảng số của địa phương. Từ các chủ trương phát triển kinh tế, chính sách hỗ trợ sản xuất, thông tin về xây dựng nông thôn mới, đến những cảnh báo thiên tai hay các quy định mới liên quan đến đời sống người dân, tất cả đều được Anh cập nhật kịp thời. Anh cho rằng, trong thời đại hiện nay, người có uy tín không chỉ là người truyền đạt thông tin mà còn phải là người chọn lọc, kiểm chứng và định hướng thông tin đúng cho bà con.
Đối với đồng bào vùng cao, biên giới ấy, đặc biệt là người cao tuổi hoặc những người ít có điều kiện tiếp cận thông tin chính thống, việc nhận diện thông tin đúng, sai vẫn còn nhiều khó khăn. Chính vì vậy, vai trò của những người được nhân dân tin tưởng càng trở nên quan trọng hơn. Anh Sùng Diu Quang, Trưởng thôn Thắng Lợi cho biết: Sau sáp nhập các thôn, số lượng các hộ dân tăng nhiều so với năm trước, mỗi khi có chủ trương mới, để tuyên truyền, vận động phải chia cán bộ theo nhóm hộ để phụ trách. Nay nhờ các nền tảng số, thông tin được truyền tải nhanh hơn, rộng hơn. Tuy nhiên, để người dân hiểu và đồng thuận thực hiện thì vẫn cần những người có nắm bắt công nghệ làm cầu nối.
Ảnh: Những chiếc điện thoại thông minh trên tay người dân là cầu nối thông tin.
Phương thức dân vận có thể thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của xã hội. Song dù ở hình thức nào, điểm cốt lõi vẫn là xây dựng niềm tin và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Và chính những người thanh niên trẻ, người có uy tín, bằng trách nhiệm, uy tín và sự tận tâm của mình, đang tiếp tục giữ vai trò là nhịp cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân, giữa truyền thống với hiện đại, góp phần đưa những thôn bản vùng biên từng bước hòa nhịp cùng sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số
Từ những nếp nghĩ cũ cho đến khát vọng đổi mới, từ những thôn bản biên giới xa xôi đến quá trình trình hội nhập. Những người có uy tín, sự năng động của những thanh niên trẻ đang lặng thầm gieo những hạt giống của niềm tin. Họ gieo niềm tin vào chủ trương đúng đắn, gieo niềm tin vào sự đổi mới và khả năng vươn lên của chính đồng bào mình. Và từ những hạt giống ấy, những bản làng nơi biên cương đang từng ngày thay đổi. Không đánh mất cội nguồn, nhưng cũng không đứng ngoài dòng chảy phát triển của thời đại. Khoảng cách tưởng chừng rất xa ấy đã được nối liền bằng niềm tin, sự đồng thuận và vai trò dẫn dắt của trách nhiệm nơi bản làng vùng cao.
Tác giả: Tô Quang Trọng – Cao Cường
